Bài học cho nhân loại từ những đại dịch

Năm 2002, đại dịch SARS do một chủng virus corona gây ra, bắt nguồn từ miền nam Trung Quốc và lan sang 17 nhà nước, 8.000 trường hợp nhiễm bệnh và gần 800 ca tử vong.

Năm 2009, một chủng cúm H1N1 mới xuất hiện ở Mexico, gây lộn hoảng loạn trên toàn thế giới.

Năm 2014, dịch Ebola bùng phát ở ba quốc gia Tây Phi, gần 30.000 ca nhiễm bệnh và hơn 11.000 người tử vong.

Giờ đây, năm 2020, nhân loại đang phải đối mặt với sự bùng phát của dịch bệnh do virus corona chủng mới, gọi là nCoV. Viêm đường hô hấp cấp do nCoV được dự đoán sẽ trở thành đại dịch toàn cầu khi đến ngày 11/2 đã có hơn 43.000 trường hợp nhiễm bệnh và 1.018 người tử vong.

Ba năm trước trong cuốn sách tựa đề "Deadliest Enemy" (tạm dịch Kẻ thù hiểm nguy nhất ), có một chương viết về virus corona có tên: "SARS and MERS: Harbingers of Things to Come" (tạm dịch Dịch SARS và MERS: Những dấu hiệu báo trước ). Thật buồn là những dự đoán đó đã thành hiện thực. Nhưng vấn đề là vì sao con người vẫn tiêu cực trong mỗi lần xảy ra đại dịch?

hiện giờ, giới khoa học đánh giá bất kỳ bệnh lây nào đều dựa trên hai nhân tố: Tốc độ lây truyền và mức độ nghiêm trọng.

Virus corona chủng mới đang ngày một lan nhanh và rộng khắp, giống như một loại virus cúm lây nhiễm giữa người với người, đặc biệt là từ không khí luân chuyển trong không gian kín.

Cơ chế hoạt động của nó vẫn không thay đổi khi lan sang các nhà nước khác. Rất có thể những điều tương tự sẽ xảy ra với các quốc gia như đang xảy ra ở Trung Quốc, mà chính phủ chưa thể ngăn chặn một cách hiệu quả. Điều này đã khiến cho các ca nhiễm nCoV gia tăng chóng vánh, đòi hỏi một phác đồ chữa trị, lượng thuốc, thiết bị y tế dồi dào, công nghệ cao có thể đảm bảo nguồn cung cho các bệnh nhân.

Ông Tedros Adhanom Ghebreyesus - Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới ngày 11/2 thừa nhận virus corona mới là "mối đe dọa nghiêm trọng" toàn cầu. Ảnh: Reuters.

dù rằng các phương tiện truyền thông liên tục đưa tin về những tiến bộ của giới khoa học trong điều chế vaccine chống chủng virus này, nhưng quá trình đó sẽ phải mất nhiều năm. Thậm chí, chúng ta vẫn chưa rõ phải phát triển loại vaccine này như thế nào, có thành công thì sẽ phải mất thêm nhiều năm nữa để thể nghiệm, hoàn thiện và sinh sản.

Vấn đề là con người đã không chuẩn bị kỹ càng trong cuộc chiến chống lại các bệnh lây nhiễm, giống như cách mà chúng ta vẫn làm khi đối mặt các mối đe dọa khác với an ninh nhà nước. Con người đã quá tiêu cực vì thiếu đầu tư nguồn lực và nhận thức của cộng đồng còn hạn chế. Nếu nghiêm trang trong việc bảo vệ chính mình, chính phủ các nước phải có kế hoạch đầu tư dài hạn, chủ động vào các doanh nghiệp dược phẩm, thiết bị y tế, vật tư và nghiên cứu căn bản.

Với chuỗi cung ứng công nghiệp và sinh sản thực phẩm phần đông được toàn cầu hóa, con người luôn phải chịu sự ràng buộc của liên kết yếu nhất trong chuỗi. Ví dụ, Trung tâm nghiên cứu và chính sách về bệnh lây tại Đại học Minnesota đã xác định 153 loại thuốc cứu sinh quan yếu cho quơ loại bệnh thường được sử dụng ở Mỹ, giúp kéo dài sự sống cho bệnh nhân trong vài giờ. quờ được biết đến nhờ tên hóa học (chứ không có tên thương nghiệp), hoặc thành phần dược phẩm chính của các loại thuốc này, đều được sinh sản tại Trung Quốc. Thế nhưng, 63 loại thuốc trong số đó không có sẵn tại các hiệu thuốc.

Đây chỉ là một Ví dụ về việc thiếu chuẩn bị của con người. Thêm vào đó, sự bùng phát dịch corona sẽ càng đe dọa tới nguồn cung của các loại thuốc này bởi dịch bệnh đã làm đứt quãng mọi hoạt động sản xuất tại Trung Quốc. Một bệnh viện đương đại ở một thành phố lớn của phương Tây sẽ không còn giá trị nếu không còn đủ thuốc men đáp ứng cho nhu cầu bệnh nhân.

Công nhân và người lao động Bắc Kinh trên đường đi làm sáng 10/2. Ảnh: Reuters

thành thử, con người phải chuẩn bị cho một đại dịch có thể bùng nổ bằng cách nào?

trước nhất, hãy dừng việc gửi nhắn xoa dịu rằng đây chỉ là một cảnh huống rủi ro thấp. Bởi nếu vậy, điều đó vô hình trung khiến chúng ta trở thành chủ quan với loại virus đó.

Hạn chế đi du lịch nước ngoài sẽ chỉ giúp làm chậm sự lây lan của nCoV. Sự bùng phát dịch đã diễn ra ở chính nơi khởi phát nguồn bệnh. Do đó, chúng ta phải có sự chuẩn bị tốt nhất cho cảnh huống xấu nhất có thể xảy ra. Ngoài ra, chính quyền nên minh bạch thông tin với công chúng về những gì đã xảy ra.

song song, tất thảy hệ thống chăm sóc sức khỏe tại địa phương và khu vực cần phải lên kế hoạch chủ động cho sự bùng phát dịch. Trong đó, các khoa cấp cứu kiên cố sẽ bị quá tải bởi những người thực thụ nhiễm bệnh, cũng như người dân lo lắng nhiễm bệnh cần được rà soát và xét nghiệm.

Dịch bệnh ngày nay đã khiến nhiều bệnh viện phải hoạt động vượt quá công suất. Chính các thầy thuốc coi sóc trực tiếp cho bệnh nhân là những người rất dễ bị lây truyền virus. Trong khi đó, hồ hết bệnh viện đều có kho dự trữ thiết bị bảo vệ cá nhân chủ nghĩa cực kỳ hạn chế, thiếu cả khẩu trang phòng độc. Vậy sẽ xoay xoả thế nào nếu không có đủ công nhân sinh sản các thiết bị này vào thời khắc cần thiết?

cho nên, hơn bao giờ hết, cần phải coi cuộc "khủng hoảng" nCoV này như một phép thử để loài người có sự chuẩn bị kỹ càng cho những đợt bùng phát dịch bệnh lây truyền có thể lớn hơn và hiểm nguy hơn chắc chắn sẽ xảy ra trong ngày mai.

Minh Ngân (Theo Time )